23/03/22

 Hoxe pola mañá de camiño á casa escoitei falar detrás miña a dous rapaces, de boxeo, de kick boxing etc. en Bueu. Nun primeiro momento estrañoume, pero logo lembrei que a miña neta vai tamén a kick boxing e a outras artes marciais no seu lugar de residencia.

Isto tróuxome á memoria que dende hai uns anos teño un telegrama que trata dun evento de boxeo e que estaba á espera de afondar na noticia. Sempre o deixaba para mellor ocasión, e así podería quedar para sempre...

Busquei a carpeta onde o tiña, e por darlle un respiro á seca do blog dos últimos meses, causada por outros traballos, decidín poñelo agora e que poida servir para que outros retomen e amplíen o relato.

O telegrama o envía, no ano 1927, ao Alcalde de Bueu Camilo Davila o Goberno Civil de Pontevedra e que textualmente o transcribo:”𝑺𝒐𝒍𝒊𝒄𝒊𝒕𝒖𝒅 𝒅𝒆 𝑱𝒐𝒔𝒆́ 𝑪𝒖𝒔𝒕𝒐𝒅𝒊𝒐 𝑪𝒐𝒔𝒕𝒂𝒔 𝒑𝒊𝒅𝒊𝒆𝒏𝒅𝒐 𝒑𝒆𝒓𝒎𝒊𝒔𝒐 𝒑𝒂𝒓𝒂 𝒄𝒆𝒍𝒆𝒃𝒓𝒂𝒄𝒊𝒐́𝒏 𝒇𝒆𝒔𝒕𝒊𝒗𝒂𝒍 𝒃𝒐𝒙𝒆𝒐 𝒆𝒏 𝒄𝒂𝒎𝒑𝒐 𝒅𝒆 𝒅𝒆𝒑𝒐𝒓𝒕𝒆𝒔 𝒅𝒆 𝒆𝒔𝒂 𝒗𝒊𝒍𝒍𝒂 𝒏𝒐 𝒑𝒓𝒐𝒄𝒆𝒅𝒆 𝒄𝒖𝒓𝒔𝒂𝒓𝒔𝒆 𝒆𝒏 𝒕𝒂𝒏𝒕𝒐 𝒏𝒐 𝒔𝒆 𝒂𝒄𝒐𝒎𝒑𝒂𝒏̃𝒆 𝒂 𝒍𝒂 𝒎𝒊𝒔𝒎𝒂 𝒑𝒓𝒐𝒈𝒓𝒂𝒎𝒂 𝒄𝒐𝒏 𝒆𝒍 𝑽ª 𝑩ª 𝒅𝒆𝒍 𝒅𝒆𝒍𝒆𝒈𝒂𝒅𝒐 𝒅𝒆 𝒍𝒂 𝒇𝒆𝒅𝒆𝒓𝒂𝒄𝒊𝒐́𝒏 𝒆𝒔𝒑𝒂𝒏̃𝒐𝒍𝒂 𝒅𝒆 𝒃𝒐𝒙𝒆𝒐 𝑫. 𝑮𝒂𝒃𝒓𝒊𝒆𝒍 𝑮𝒂𝒍𝒃𝒂𝒏 𝑴𝒆𝒏𝒅𝒊𝒛𝒂́𝒃𝒂𝒍 𝒄𝒐𝒏 𝒓𝒆𝒔𝒊𝒅𝒆𝒏𝒄𝒊𝒂 𝒆𝒏 𝑽𝒊𝒈𝒐”.

José Custodio Costas era un promotor portugués que sobre todo enfrontaba a púxiles de Portugal e España.

Está claro que tiña interese en organizar un evento puxilístico en Bueu. O novidoso da noticia é que isto ocorría dous anos antes de que este promotor capitalizara os primeiros eventos de boxeo amateur  ao aire libre nos campos pontevedreses de fútbol, o de Eiriña e o de Pasarón.

En Bueu tiña no cartel ao ídolo do boxeo no Morrazo, José Carmelino, que anos despois chegaría a campión galego.

Co paso do tempo os combates de boxeo en vilas como Bueu foron máis habituais do que as hemerotecas recollían. E todo a pesar dos impedimentos que poñían as autoridades, os trámites burocráticos e o control federativo.

 Pero iso queda para outro día...

18/11/21

 Unha triste noticia para a cultura galega chegou esta semana. O falecemento do escritor e académico Darío Xohán Cabana Yáñez.

O que poucos saberán é que Darío casou en Bon-Beluso, un 10 de febreiro de 1974, coa bonense Amelia Outeiro Portela.

No ano 1996 un amigo común (José Luís Fernández Aldegunde) púxonos en contacto; e nunha escapada a Bueu, Darío achegouse a falar da súa obra co alumnado do Colexio Público (agora ‘A Pedra’). Foi un día importante para a rapazada, para nós e para el tamén (así nolo dixo). Un dos motivos que tiña para este goce, a parte da actitude favorable dos pequenos, era o comprobar que todos o coñecían ao través do libro “O avión de Cangas” que leran e dun Candil dedicado e reducido para a ocasión,

Dende aquí queremos achegar as condolencias á súa familia e desexarlle que D.E.P.

Para ver o Candil premer aquí:

http://bueu.esy.es/Revistas/O%20Candil/DarioXoan.pdf

01/11/21

De O Candil nº 20 
 Dende hai anos, moitos cidadáns viron con pena a desaparición ou desfeita de elementos pertencentes ao patrimonio de todos. Os por que? que isto xera son moitos, pero case que nunca contestados e, co gravame, de que o tempo os oculta da memoria colectiva.

Por poñer un exemplo de Bueu, fixarémonos no Viacrucis ou camiño con cruces que no seu día, finais do século XVII, mandara facer o abade de Bueu Fernando de la Rúa Freire e Andrade que ía dende a igrexa de San Martiño ata a de Santa Cruz. Das dezaseis cruces que o conformaban só queda o cruceiro que está fronte a capela de Sta. Cruz e algún que outro mastro (fuste ou columna) e algún baseamento (plataforma) ou pedestal. Todos os demais elementos desapareceron; a última cruz non hai moitos anos.

Pero que pasou? Cando e quen é o responsable? A estas e outras preguntas atopamos resposta no oficio que en 1881 o abade de Bueu, Manuel González, lle envía ao alcalde Narciso Galup Vergés e que a continuación transcribo:

Sr. Alcalde Constitucional de Bueu: O que subscribe, rexente eclesiástico de Bueu, pon en coñecemento da superior ilustración de Vd. que habendo chegado ao seu coñecemento, que un demente da supra dita parroquia, despois de ter derribado varios cruceiros ou crucifixos da casa titulada Sta. Cruz, destruíu o dezanove do presente mes de xaneiro o que estaba na estrada que parte da Praia a esta igrexa do meu cargo e sendo un deber de todo bo cidadán poñelos en coñecemento das autoridades competentes, o poño en coñecemento de Vd. A fin de que ese demente chamado Manuel del Río (alias o Chollo) non ocasione no sucesivo danos que haxa que deplorar. Deus garde a Vd. moitos anos para ben deste distrito. Xaneiro 24 do ano de 1881== Asina: Manuel González 

Graza a isto tamén coñecemos que no cruce do camiño da Igrexa coa estrada a Aldán (actuais rúas Alexandre Bóveda e Pazos Fontenla) houbo un cruceiro. Cruceiro este que o tempo fixo de novo, cambiando a situación, na barriada de Pescadores.

Referencia á desfeita do viacrucis a podemos ver de novo case setenta anos despois (1948) cando outro párroco de Bueu, Ángel Rama Lestón lle envía unha carta ao alcalde José Mª Massó para agradecerlle que este lle comunicara o proxecto de construír unha nova “capela-ermida na mesma paraxe na que estivo emprazada a anterior dos Santos Reis e baixo a mesma advocación titular” que fundara Fernando de la Rúa. Da capela vella lle di que “de cuxos vestixios só quedou o recordo flotando no ambiente [...] abrigo a esperanza de que haberá de quedar resgardada para sempre de toda incuria e espírito demoledor, que parece cebouse nas obras públicas realizadas polo D. Fernando nesta parroquia; cal aconteceu tamén cos cruceiros das estacións do Viacrucis erixidos por el en 1681 desde o templo parroquial desta vila ata a capela-ermida de Sta Cruz, fundada ase mesmo por el en 1671, e dos cales só queda en pé  o que está fronte ao portal exterior desta capela, e tal vez o do Enleito, e algunhas varas doutros, pero tronchadas, como se quedaran para testemuñas dalgún furor iconoclasta que pasou pola localidade”. 

Arquivo M.Bueu 147/1

Arquivo M.Bueu 147/1

Arquivo M.Bueu 4054/23

 

01/10/21

Delegación do Padroado “Rosalía de Castro” en Bueu

José Mª Estévez estando en Caldas de Reis, terra da súa muller María Mosquera, co amigo Rodríguez Buján, nesas datas Coordinador do Padroado Rosalía de Castro, este lle manifesta a utilidade de que en Bueu houbera unha delegación do mesmo.


Nada máis chegar a Bueu contactou con Juan Cestay, Manolo Ríos, Pepe Santos e Rosendo Corral e xuntos constituíron un núcleo do que el era o Delegado.

En carta (imaxe-1) de xuño de 1971 ao Presidente do Padroado, José Mª expón razón e persoas que conforman o grupo de Bueu. Días despois recibe carta (imaxe-2) do Secretario da institución, Oscar Fernández Refoxo, dándolles a benvida e que contaban con eles “pra os feitos do padroado, encamiñados todos a “mentalizar” na idea do que Galicia debe ser, a todos os galegos”.

  

José Mª Estevez, libreiro

Dende hai uns anos que merquei unha tarxeta enviada polo bueués José Mª Estévez á Editorial

Ruíz Romero en setembro de 1935. O facía para encargar algúns dos libros que se utilizaban por esas datas nas escolas: “Preparatorio” e “2ª Grado” da editorial mencionada

Para min o relevante era  o selo da Librería de José Mª Estévez (pois descoñecía, ata facía pouco, ese dato). Aínda que algún amigo me di que o importante é José Mª Estévez con selo republicano...  Gañas de marealo conto!



01/09/21

 Ata non hai moito tempo pouco se sabía dos últimos anos da mestra Matilde Bares Giráldez. Imos dar un pouco de luz, aínda que sexa intermitente, dende os actos da homenaxe do pobo de Bueu á insigne profesora ata o seu pasamento.

Ás 9:30 horas do 16 de marzo de 1932 celebrouse, no Salón Paraíso de Bueu, a Homenaxe a Dona Matilde Bares, cunha Función Benéfica a cargo da Compañía de teatro «Agrupación Madrid» con unha Orquestra, representación dun drama e dun xoguete cómico e exhibicións de baile de salón. O día 11 de novembro, día de S. Martiño, patrón de Bueu, descubriuse a placa da fachada principal da súa casa.

Sabemos que en 1933, xa octoxenaria, vivía na planta superior e decidira alugar o baixo da casa para o que puxo un anuncio, como moito curioso, pois alugaba un amplo baixo na rúa Matilde Bares e para informarse había que facelo coa súa propietaria, Matilde Bares.

   Nese mesmo ano, como remate dos actos de agasallo a Dona Matilde, e coincidindo coa onomástica da profesora (Sta. Matilde é o 14 de abril), acudiron á súa casa o gobernador, autoridades locais e provinciais así como ex-alumnos para entregarlle un álbum asinado por moitos destes. A sinatura do álbum levaba parella a aportación dunha cantidade, a vontade, de cartos.

A 11 de abril de 1935 asina en Cangas ante o notario Hipólito Hermida Ouviña a venda da casa ao médico Luís Pimentel Gil. Ela xa non vive en Bueu, uns dicían que marchara a Vigo, outros para “fóra” (sen aclarar), que estaba nunha residencia (tamén sen achegar ningún dato), etc.

Asilo do Camiño Novo-Santiago 1980

O que si podemos aportar agora é que en 1938 levaba un tempo na casa “Asilo das Irmás de anciáns desamparados” do Camiño Novo (actual Avda. Rosalía de Castro) de Santiago de Compostela e que faleceu nese establecemento asistencial ás catro da mañá do día 29 de xuño, a idade de 85 anos.

O seu cadáver recibiu posterior sepultura no Cemiterio Xeral compostelá (actual Parque-cemiterio de Bonaval).

Como bueuesa e muller relevante que foi, descansa preto do Panteón dos Galegos Ilustres. D.E.P.

 

 

Cemiterio de Bonavan no 1980